کسب درآمد اپل از اپهای هوش مصنوعی شخص ثالث؛ برنامهی تازهی اپاستور
کسبوکار خدمات اپل، با وجود ثبت رکوردهای پیاپی، این روزها با فشارهای جدی روبهرو است. بخش مرکزی این کسبوکار یعنی اپاستور، همزمان با افت بازار موبایل گیمینگ و افزایش فشارهای نظارتی در کشورهای مختلف، رشد خود را از دست داده است. اما در تماس تلفنی گزارش مالی روز دوشنبه، اپل سیگنالهایی داد که نشان میدهد این شرکت بهدنبال افزایش درآمد خدمات خود از طریق اپهای شخص ثالث مبتنی بر هوش مصنوعی است؛ هرچند جزئیات دقیق این برنامه هنوز روشن نیست.
زمینه و پسزمینه
کوان پارخ، مدیر ارشد مالی اپل، در پاسخ به پرسشی دربارهی اینکه چگونه هوش مصنوعی میتواند «در طول زمان به رشد درآمد کمک کند»، گفت: «از جنبهی محصول، ما معتقدیم هوش مصنوعی دلیل قانعکنندهای برای مشتریان است تا ارتقا دهند و تغییر کنند تا به جدیدترین قابلیتها دست پیدا کنند، و همچنین معتقدیم فرصتهایی هم در اپهای شخص ثالث و مشارکتها و هم در فرصتهای داخلی خود شرکت وجود دارد.» پارخ دربارهی اینکه دقیقاً چه نوع فرصتهایی از طریق اپهای شخص ثالث ممکن است در دسترس باشد، توضیح بیشتری نداد. با این حال، به گزارش رویترز در همان روز دوشنبه، سرمایهگذاران این پرسش را مطرح کردهاند که آیا اپل میتواند از طریق توزیع عاملهای هوش مصنوعی شخص ثالث در اپاستور و گرفتن سهمی از درآمد حاصل از آنها، سود کسب کند یا نه.
تغییرات قانونی و نظارتی در بازارهای مختلف، درآمد کمیسیون اپاستور را در برخی مناطق کاهش دادهاند، حتی با وجود اینکه کسبوکار خدمات اپل در کل همچنان در حال رشد است. برآوردهای شخص ثالث در ماه اوت نشان داده بود این شرکت کاهشی معادل ۱۸ درصد در درآمد کمیسیون آمریکا داشته و افت مشابهی هم در برزیل و ژاپن پس از تصویب مقررات تازه در آن کشورها رخ داده است. اپل بهطور سنتی کنترل سفتوسختی روی پرداختهای درون بازار اپلیکیشنهای خود داشته و از تمام تراکنشهای اپاستور سهمی برمیداشته، اما شکایت اپیک گیمز در نهایت این شرکت را مجبور کرد اجازه دهد اپها کاربران را به سیستمهای پرداخت خارجی هدایت کنند. چالشهای قانونی دیگری هم در سراسر جهان، این کسبوکار را بیشتر تحتفشار قرار دادهاند.
در جریان همین تماس گزارش مالی، پارخ به مشکلات اپاستور اشاره کرد و بار دیگر این ایده را مطرح کرد که کسبوکار خدمات اپل میتواند به حوزههای تازه گسترش پیدا کند. او گفت: «ما همچنین شاهد عواملی بودیم که عملکرد اپاستور را در سهماههی سپتامبر تحتتأثیر قرار داد، و در طول آن سهماهه، عملکرد اپاستور مشابه سال قبل بود، و تعداد رکوردی از اشتراکهای پولی با رشد دورقمی برای اپهای شخص ثالث در اپاستور داشتیم.» او افزود: «در همان زمان، شاهد برخی چالشها در حوزهی موبایل گیمینگ بودیم که پیشتر هم دربارهاش صحبت کرده بودیم و انتظار داریم این چالشها تا سهماههی تابستان ادامه پیدا کند.» پارخ همچنین گفت: «با پیشروی ما، انتظار داریم رشد خدمات بین ۸ تا ۹ درصد [در سهماههی دسامبر] باشد. این چشمانداز بهترین برآوردهای ما را دربارهی چالشهای متوالی، بهطور عمده ناشی از صدور مجوز شخص ثالث و نیم درصد اضافی نرخ ارز که پیشتر اشاره کردم، در بر میگیرد.»
تحلیل
این اظهارات اپل را باید در چارچوب یک تغییر استراتژیک گستردهتر در صنعت فناوری دید؛ جایی که شرکتهای بزرگ پلتفرم بهجای تکیهی صرف بر فروش مستقیم اپلیکیشنها و اشتراکها، بهدنبال راههایی برای کسب سهم از اقتصاد نوظهور عاملهای هوش مصنوعی هستند. اگر اپل بتواند مدلی طراحی کند که در آن، عاملهای هوش مصنوعی شخص ثالث از طریق اپاستور توزیع شوند و اپل سهمی از تراکنشها یا تبلیغات مرتبط با آنها دریافت کند، این میتواند منبع درآمدی تازه و بالقوه بزرگ برای شرکتی باشد که کسبوکار خدماتش هماکنون یکی از ستونهای اصلی درآمدی آن است.
با این حال، ابهام در اظهارات پارخ، نشان میدهد اپل هنوز مدل دقیق این استراتژی را نهایی نکرده است. این ابهام میتواند به چند دلیل باشد: نخست، شرایط رقابتی و نظارتی اپاستور بهقدری پیچیده شده که اپل ترجیح میدهد پیش از تعهد علنی به یک مدل مشخص، گزینههای مختلف را بسنجد. دوم، با توجه به اینکه اپل در مقایسه با رقبایی مثل گوگل و اوپنایآی، در توسعهی مدلهای زبانی بزرگ خودش عقبتر مانده، ممکن است استراتژی این شرکت بیشتر بر میزبانی و توزیع ابزارهای هوش مصنوعی دیگران متمرکز شود تا رقابت مستقیم در ساخت مدل.
از منظر کسبوکارهای کوچک و توسعهدهندگان اپلیکیشن که محصولات هوش مصنوعی خود را از طریق اپاستور عرضه میکنند، این روند میتواند به معنای ظهور لایههای جدید کمیسیون یا شرایط مشارکت باشد که باید در برنامهریزی مالی خود لحاظ کنند. همزمان، برای کاربران نهایی، این احتمال وجود دارد که با افزایش ادغام عاملهای هوش مصنوعی شخص ثالث در اکوسیستم اپل، گزینههای بیشتری برای انتخاب دستیار هوش مصنوعی مورد علاقهشان در دسترس قرار گیرد، بهجای اینکه صرفاً به ابزارهای داخلی اپل مثل سیری محدود باشند.
در نهایت، کاهش درآمد کمیسیون اپاستور در بازارهایی مثل آمریکا، برزیل و ژاپن، نشاندهندهی یک روند جهانی در کاهش کنترل انحصاری پلتفرمهای بزرگ بر اقتصاد اپلیکیشن است. اپل با اشاره به فرصتهای هوش مصنوعی شخص ثالث، احتمالاً بهدنبال جایگزین کردن بخشی از این درآمد ازدسترفته با یک منبع درآمدی تازه است؛ اما تا زمانیکه جزئیات دقیق این برنامه اعلام نشود، نمیتوان میزان موفقیت احتمالی آن را بهطور قطعی ارزیابی کرد.
یکی دیگر از زوایای قابلتوجه این داستان، مقایسهی رویکرد اپل با استراتژی رقبایی مثل گوگل و سامسونگ است. گوگل با جمعبندی هوش مصنوعی ژمینای در سیستمعامل اندروید و ادغام عمیق آن با سرویسهای گوگل، عملاً یک مسیر یکپارچه و کاملاً داخلی را دنبال میکند. اپل اما بهنظر میرسد بهجای رقابت مستقیم در ساخت بهترین مدل زبانی، ترجیح میدهد نقش یک «بازارساز» یا میزبان برای بهترین ابزارهای هوش مصنوعی شخص ثالث را ایفا کند؛ رویکردی که از جهاتی شبیه استراتژی تاریخی این شرکت در قبال اپلیکیشنهای شخص ثالث روی آیفون است، جایی که اپل بهجای ساخت هر اپلیکیشنی، بستر و فروشگاهی برای توسعهدهندگان دیگر فراهم کرده و از آن سهم میبرد.
این رویکرد میتواند هم مزیت و هم محدودیت داشته باشد. از یک سو، اپل میتواند بدون صرف هزینههای نجومی برای آموزش مدلهای بنیادین از صفر، از رشد کلی بازار هوش مصنوعی سود ببرد. از سوی دیگر، اگر کاربران بهمرور عادت کنند که برای بهترین تجربهی هوش مصنوعی باید به اپلیکیشنهای شخص ثالث مثل چتجیپیتی یا جمینای مراجعه کنند، نقش سیری و دستیار داخلی اپل در اکوسیستم این شرکت کمرنگتر خواهد شد و قدرت چانهزنی اپل در برابر این شرکتهای شخص ثالث هم کاهش مییابد، چون آنها میدانند کاربران به محصولشان نیاز دارند، نه برعکس. به همین دلیل، نحوهی طراحی دقیق این مدل مشارکتی، از نظر تقسیم درآمد و کنترل تجربهی کاربری، احتمالاً یکی از مهمترین تصمیمات استراتژیک اپل در سالهای آینده خواهد بود.
منبع: TechCrunch — https://techcrunch.com/2026/11/02/apple-may-try-to-increase-revenue-by-doing-something-with-third-party-ai-apps/