نرخ کلیک ایآی اورویوز گوگل فقط ۰.۹ درصد؛ آیا این خوب است؟
نرخ کلیک ایآی اورویوز گوگل فقط ۰.۹ درصد است؛ آیا این عدد خوب یا بد است؟
یکی از پرتکرارترین سؤالهای سئوکاران در ماههای اخیر این بوده: نرخ کلیک ایآی اورویوز گوگل و قابلیت ایآی مود چقدر است؟ حالا یک مطالعهی کوچک اما دادهمحور، برای اولین بار پاسخی تقریبی به این سؤال داده است: حدود ۰.۹ درصد. این عدد از یک آزمایش عملی بهدست آمده که در آن یک سایت بهطور موقت از نمایش در ویژگیهای هوش مصنوعی گوگل خارج شده و نتایج قبل و بعد آن با هم مقایسه شده است.
زمینه و پسزمینه
سایرس شپرد، یکی از چهرههای شناختهشدهی حوزهی سئو، در پستی در لینکدین نتایج آنچه خودش «مطالعهی موردی کوچک» مینامد را منتشر کرده است. او با استفاده از ابزار کنترل خروج (opt out) از هوش مصنوعی مولد در جستجوی گوگل، یک سایت را بهطور موقت از نمایش در ایآی اورویوز و ایآی مود خارج کرد. این کار به او اجازه داد تا تعداد نمایش (impressions)، کلیک و نرخ کلیک سایت را در دو حالت مختلف با هم مقایسه کند: وقتی سایت در ایآی اورویوز نشان داده میشد و وقتی نشان داده نمیشد. البته باید در نظر داشت که ایآی اورویوز همچنان در صفحهی نتایج جستجو برای همان پرسشها نمایش داده میشد، فقط سایت او در آن ظاهر نمیشد.
بر اساس گفتهی شپرد، «نمایشهای هوش مصنوعی نرخ کلیک تقریبی ۰.۹ درصد داشتند، بر اساس تحلیل دادههای کلیک قبل و بعد از آزمایش.» او این رقم را «بد نیست» توصیف کرده، هرچند تأکید میکند که این یک مطالعهی بسیار محدود با حجم نمونهی کوچک است. نکتهی قابلتوجه اینکه وقتی نمایش در هوش مصنوعی گوگل غیرفعال شد، نمایشهای مرتبط با هوش مصنوعی فوراً به صفر رسیدند؛ اما نکتهی عجیبتر و مهمتر این بود که کلیکهای معمولی و ارگانیک سایت هم در همین بازه کاهش پیدا کردند.
تحلیل: اثر هالهای هوش مصنوعی روی کل صفحهی نتایج
این یافته، یعنی افت کلیکهای ارگانیک همزمان با غیرفعال شدن نمایش در هوش مصنوعی، شپرد را به مفهومی رسانده که آن را «اثر هالهای ایآی در صفحهی نتایج جستجو» (Search SERP Halo Effect) مینامد. ایدهی اصلی این است که هرچه یک برند در جاهای بیشتری از صفحهی نتایج جستجو ظاهر شود، احتمال اینکه کاربر حداقل روی یکی از آنها کلیک کند، بیشتر میشود. به بیان دیگر، گرفتن یک استناد یا ذکر شدن در ایآی اورویوز میتواند باعث افزایش کلیک در هر بخش دیگری از صفحهی نتایج، حتی نتایج ارگانیک پایینتر صفحه، شود؛ چون دیدن نام برند در چند جای مختلف، اعتماد و تمایل کاربر به کلیک کردن را افزایش میدهد.
شپرد همچنین مشاهده کرد که در سطح کل سایت، میانگین رتبه (average position) در واقع افزایش یافت (بهدلیل انتشار چند پست تازه بههمراه جستوجوی برند)، اما در آدرسهای خاصی که بیشترین دیدهشدن در هوش مصنوعی را داشتند، ابتدا افتی مشاهده شد و بعد از بازگشت نمایش در هوش مصنوعی، دوباره افزایش یافت. او همچنین گزارش داد که در کل، نمایشها افت کردند و نمایشهای مرتبط با هوش مصنوعی حدود ۸ درصد از کل نمایشها را تشکیل میدادند؛ رقمی که نشان میدهد سهم ترافیک مرتبط با قابلیتهای هوش مصنوعی گوگل دیگر ناچیز نیست.
گرگ استرلینگ، یکی از کارشناسان این حوزه، در بخش نظرات به این یافته واکنش داد و گفت پژوهشهای تیمش در Near Media هم نشان داده که دیدهشدن در ایآی اورویوز معمولاً به ایجاد نوعی «افزایش آگاهی از برند» (brand lift) کمک میکند که در جستجوهای بعدی کاربر، به کلیکهای بیشتر منجر میشود؛ هرچند او تأکید کرد این رابطه همیشه ثابت نیست و در موارد مختلف میتواند متفاوت باشد.
بری شوارتز، نویسندهی این گزارش در Search Engine Roundtable، یک محدودیت مهم این مطالعه را هم برجسته کرده است: چون ایآی اورویوز همچنان در صفحهی نتایج حضور داشت (فقط سایت مورد آزمایش از آن خارج شده بود)، این آزمایش واقعاً نرخ کلیک نتایج وب را با و بدون حضور کامل ایآی اورویوز در صفحه مقایسه نمیکند، بلکه صرفاً نشان میدهد وقتی یک سایت خاص از ایآی اورویوز خارج یا وارد میشود چه اتفاقی برایش میافتد. این تفاوت مهمی است که باید در تفسیر نتایج در نظر گرفته شود.
برای صاحبان وبسایتها و متخصصان سئوی فارسیزبان، این یافتهها چند پیام عملی دارند. نخست، نرخ کلیک ایآی اورویوز گوگل حتی اگر پایین به نظر برسد (۰.۹ درصد)، با توجه به حجم بسیار بالای نمایشهایی که ایآی اورویوز ایجاد میکند، در مقیاس بزرگ میتواند به حجم قابلتوجهی از کلیکهای مطلق تبدیل شود. دوم، تلاش برای خارج شدن از نمایش در ایآی اورویوز، حتی اگر با هدف حفظ کلیکهای سنتی انجام شود، ممکن است نتیجهی معکوس بدهد و حتی کلیکهای ارگانیک را هم کاهش دهد؛ چون حذف از ایآی اورویوز، یکی از مسیرهای دیدهشدن برند را از بین میبرد.
سوم، این دادهها نشان میدهند که معیارهای سنتی سئو، مثل رتبهبندی در نتایج ارگانیک بهتنهایی، دیگر تصویر کامل عملکرد یک سایت را نشان نمیدهند. حضور در ایآی اورویوز باید بهعنوان یک کانال دیدهشدن مستقل اما بههمپیوسته با نتایج سنتی در نظر گرفته شود، و استراتژی محتوا باید برای هر دو این کانالها بهطور همزمان بهینهسازی شود، نه اینکه یکی قربانی دیگری شود. با توجه به اینکه این حوزه هنوز در مراحل ابتدایی پژوهش قرار دارد، احتمالاً در ماههای آینده مطالعات بزرگتر و دقیقتری منتشر خواهد شد که تصویر روشنتری از رفتار واقعی کاربران در برابر ایآی اورویوز ارائه میدهند.
چرا اندازهگیری نرخ کلیک در عصر هوش مصنوعی اینقدر پیچیده شده است
یکی از دلایلی که این مطالعه، با وجود محدودیتهایش، اینقدر توجه جامعهی سئو را جذب کرده، این است که ابزارهای سنتی اندازهگیری مثل گوگل سرچ کنسول هنوز دادهی دقیق و شفافی دربارهی عملکرد سایتها درون ایآی اورویوز و ایآی مود ارائه نمیدهند. بسیاری از صاحبان سایتها فقط میتوانند نمایشهای کلی را ببینند، بدون اینکه بدانند دقیقاً چه بخشی از آن نمایشها به کلیک واقعی تبدیل شده است. به همین دلیل، آزمایشهای دستی مثل آنچه سایرس شپرد انجام داده، در حال حاضر یکی از تنها راههای عملی برای تخمین این رقم محسوب میشود؛ هرچند روشهایی از این دست بهطور طبیعی با نویز آماری و محدودیتهای نمونهگیری همراه هستند.
نکتهی دیگری که بری شوارتز به آن اشاره میکند این است که تقریباً هیچکس دیگری تا به حال دادهای مشابه این منتشر نکرده، احتمالاً چون بسیاری از صاحبان سایتها از ریسک خارج شدن موقت از ایآی اورویوز میترسند؛ ترافیک و درآمد تبلیغاتی سایتها معمولاً بهقدری حساس است که کمتر کسی حاضر است برای یک آزمایش، حتی بهطور موقت، بخشی از دیدهشدن خودش را قربانی کند. این کمبود دادهی عمومی، یکی از دلایلی است که باعث میشود هر مطالعهی تازه در این حوزه، حتی با نمونهی کوچک، بازتاب وسیعی در جامعهی سئوی جهانی داشته باشد.
برای کسبوکارهای ایرانی که به دنبال بهینهسازی حضورشان در جستجوی گوگل هستند، نتیجهی عملی این ماجرا روشن است: نباید صرفاً بر اساس حدس و گمان یا ترس از کاهش ترافیک، تصمیم به خروج از نمایش در ایآی اورویوز گرفت. بهجای آن، بهتر است استراتژی محتوا بهگونهای طراحی شود که هم برای استناد شدن در پاسخهای هوش مصنوعی گوگل مناسب باشد و هم برای رتبهبندی سنتی در نتایج ارگانیک؛ چون همانطور که این مطالعه نشان داد، این دو کانال بهشکل جداگانه عمل نمیکنند، بلکه بر یکدیگر اثر متقابل دارند.
منبع: Search Engine Roundtable