مدیرعامل اپل: ما هوش مصنوعی را فقط برای هوش مصنوعی عرضه نمیکنیم
جان ترنوس، مدیرعامل تازهی اپل که از ابتدای سپتامبر رسماً این سمت را بر عهده گرفته، در گفتوگویی با استیون لِوی از مجلهی وایرد از سیاست هوش مصنوعی اپل دفاع کرده و تأکید کرده که این شرکت قصد ندارد صرفاً برای همراهی با موج هوش مصنوعی، ویژگیهای بیهدف به محصولاتش اضافه کند. این اظهارات در شرایطی مطرح شده که اپل در دو سال گذشته بارها متهم به عقبماندن از رقبا در زمینهی هوش مصنوعی مولد شده بود؛ بهخصوص پس از تأخیر طولانی در عرضهی نسخهی قدرتمندتر سیری که بالاخره در تابستان همین سال منتشر شد.
زمینه و پسزمینه
ترنوس که سالها پیش از رسیدن به سمت مدیرعاملی، یکی از مدیران ارشد و باسابقهی اپل بود، در این مصاحبه با صراحت گفته است: «همه نظر خودشان را دارند، اما من واقعاً از جایی که هستیم راضیام.» این جمله واکنشی مستقیم به انتقادهای مکرر تحلیلگران و رسانههای فناوری است که اپل را در مقایسه با گوگل، اوپنایآی و حتی شیائومی و سامسونگ در زمینهی ادغام هوش مصنوعی در محصولات، کند و محتاط توصیف کردهاند.
با این حال، ترنوس تأکید کرده که اپل «قطعاً از هوش مصنوعی در محصولات جدیدش بهره خواهد برد»، اما فلسفهی اصلی شرکت این است که کاربر نباید اصلاً متوجه شود که یک قابلیت خاص با فناوری هوش مصنوعی ساخته شده یا با نرمافزار سنتیتر. به گفتهی او: «وقتی کار را درست انجام میدهیم، مردم مجبور نیستند فکر کنند آیا این هوش مصنوعی بود که این اتفاق را رقم زد یا نرمافزار معمولیتر. آنچه مهم است این است که آیا چیزی ساختیم که واقعاً دوستش دارند؟»
تحلیل: یک مسیر متفاوت در دوران طلایی هوش مصنوعی
این موضعگیری سیاست هوش مصنوعی اپل را میتوان در تقابل مستقیم با رویکرد غالب در صنعت فناوری قرار داد؛ رویکردی که در آن شرکتها اغلب هر محصول و هر بهروزرسانی را با برچسب «مجهز به هوش مصنوعی» معرفی میکنند، حتی اگر این ویژگی تفاوت محسوسی در تجربهی کاربر ایجاد نکند. اپل در طول تاریخ خود، بهخصوص در دوران استیو جابز، همواره روی «تجربهی کاربری یکپارچه» بهجای «فهرست بلندبالای مشخصات فنی» تأکید داشته و به نظر میرسد ترنوس قصد دارد همین فلسفه را در دوران هوش مصنوعی هم حفظ کند.
بخش شاید مهمتر این گفتوگو، پاسخ ترنوس به پرسشی دربارهی آیندهی اپلیکیشنها در دنیای ایجنتهای هوش مصنوعی بود. لِوی از او پرسیده بود که آیا با رشد ایجنتهای هوشمند که میتوانند مستقیماً کارها را برای کاربر انجام دهند، خودِ مفهوم «اپلیکیشن» ممکن است غیرضروری شود؟ ترنوس در پاسخ، بدون رد کردن این احتمال، گفته است: «شاید این موضوع زندگی را واقعاً راحتتر کند، اما ساختن محصول یک کار عمیقاً انسانی و شخصی است؛ کاری که ما عاشق انجامش هستیم.» این جمله را میتوان نوعی دفاع ضمنی از جایگاه طراحی محصول و تجربهی انسانی در برابر خودکارسازی کامل تفسیر کرد.
از منظر کسبوکار، این محافظهکاری اپل در هوش مصنوعی ریسکهای خاص خود را هم به همراه دارد. در حالیکه گوگل با جمینای و اوپنایآی با چتجیپیتی روایت غالب رسانهای پیرامون هوش مصنوعی را در اختیار دارند، اپل باید نشان دهد که سکوت نسبیاش بهمعنای ضعف فنی نیست، بلکه انتخابی عمدی و استراتژیک است. اگر محصولات آیندهی اپل —از جمله نسخههای بعدی سیری یا احتمالاً عینکهای هوشمند مرتبط با هوش مصنوعی— نتوانند این وعدهی «کیفیت بهجای کمیت» را عملی کنند، انتقادها میتواند دوباره شدت بگیرد.
از سوی دیگر، این رویکرد میتواند یک مزیت رقابتی واقعی برای اپل در میانمدت باشد؛ بهخصوص برای کاربرانی که از سیل اعلامیههای پیدرپی «ویژگیهای هوش مصنوعی جدید» در سایر پلتفرمها خسته شدهاند و ترجیح میدهند محصولی بخرند که ویژگیهای آن، فارغ از برچسب فناوری پشتصحنهاش، واقعاً در زندگی روزمره کاربردی باشد. در بازاری که بسیاری از کاربران دیگر به شنیدن کلمهی «هوش مصنوعی» در هر تیزر تبلیغاتی حساسیت پیدا کردهاند، سیاستی مبتنی بر «تجربه، نه برچسب» میتواند بازگشتپذیر و جذاب باشد.
چرا این حرفها برای کاربران ایرانی هم مهم است؟
برای کاربران فارسیزبان که عمدهی تعامل روزمرهشان با هوش مصنوعی از طریق گوشیهای آیفون یا مک انجام میشود، این سیاست به معنای این است که بهجای انتظار برای یک موج ناگهانی از ویژگیهای پرزرقوبرق هوش مصنوعی، باید منتظر تغییرات تدریجیتر و ادغامشدهتر در سیستمعامل باشند؛ تغییراتی که احتمالاً با سرعتی کمتر از رقبای اندرویدی عرضه میشوند، اما به ادعای اپل، پایدارتر و کمدردسرتر خواهند بود. در نهایت، باید دید در رویدادهای بزرگ آیندهی اپل، از جمله معرفی نسخههای جدید آیفون و سیستمعاملها، این فلسفهی «هوش مصنوعی بیصدا» چگونه در عمل پیاده خواهد شد.
مقایسه با مسیر گوگل و اوپنایآی
برخلاف اپل، گوگل و اوپنایآی در ماههای گذشته سیاستی کاملاً متفاوت در پیش گرفتهاند؛ هر دو شرکت تقریباً هر هفته یک بهروزرسانی یا ویژگی تازهی مبتنی بر هوش مصنوعی معرفی میکنند، از حالتهای جدید جستوجوی هوشمند تا ابزارهای تولید تصویر و ویدیو. این سرعت بالا در عرضهی ویژگیها، از یک سو باعث شده این دو شرکت در گفتمان عمومی رسانهها حضور پیوستهای داشته باشند، اما از سوی دیگر، گاهی با انتقاد کاربران روبهرو شده که بسیاری از این ویژگیها عجولانه عرضه شده و در عمل کاربرد محدودی دارند یا حتی دچار خطاهای فنی هستند.
ترنوس در این مصاحبه، هرچند مستقیماً نام رقبا را نبرد، اما بهطور ضمنی همین روند «عرضهی سریع اما ناپایدار» را هدف قرار داده است. از نگاه او، معیار موفقیت یک ویژگی هوش مصنوعی نباید سرعت عرضه یا حجم تیترهای خبری باشد، بلکه باید میزان علاقهی واقعی کاربران به استفادهی روزمره از آن باشد؛ معیاری که اندازهگیری آن دشوارتر است، اما در بلندمدت میتواند وفاداری برند را بهتر حفظ کند.
اهمیت این موضعگیری در آستانهی رویدادهای بزرگ اپل
این اظهارات در زمانی مطرح میشود که اپل بهطور سنتی در ماههای پایانی سال و اوایل سال میلادی جدید، نقشهی راه محصولات خود برای سال آینده را شکل میدهد. با توجه به اینکه بسیاری از تحلیلگران انتظار دارند نسخههای آیندهی سیستمعامل iOS و macOS شامل قابلیتهای عمیقتری از هوش مصنوعی باشند، سخنان ترنوس را میتوان نوعی مدیریت انتظارات از پیش تلقی کرد: او عملاً به کاربران و سرمایهگذاران میگوید که نباید منتظر یک رویداد نمایشی و غافلگیرکننده مانند معرفی ناگهانی یک دستیار هوش مصنوعی انقلابی باشند، بلکه باید تغییرات تدریجی و کمسروصدا را دنبال کنند.
این رویکرد همچنین با فرهنگ سازمانی اپل در دهههای گذشته همخوانی دارد؛ شرکتی که همواره ترجیح داده بهجای اولینبودن در یک فناوری، بهترین اجرا را در زمان مناسب ارائه دهد. نمونههای تاریخی این سیاست، از تاخیر عمدی اپل در ورود به بازار پخشکنندههای موسیقی دیجیتال پیش از عرضهی آیپاد، تا تاخیر در ورود به بازار گوشیهای هوشمند لمسی پیش از آیفون، نشان میدهد که اپل بارها با همین استراتژی محافظهکارانه موفق شده در بلندمدت گرد و غبار اولیهی بازار را پشت سر بگذارد. سؤال اصلی اکنون این است که آیا همین الگو در عصر هوش مصنوعی مولد، که سرعت تغییرات آن بهمراتب بیشتر از دوران موبایل است، باز هم جواب خواهد داد یا نه.
منبع: TechCrunch