تحقیق Ahrefs روی ۱۵ میلیون پرسش: راز سئو برای ChatGPT فاش شد
شرکت Ahrefs، یکی از معتبرترین ابزارهای تحلیل سئو در جهان، در گزارشی که روز ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر کرد، نتایج یک بررسی گسترده روی ۶۶.۶ میلیون پاسخ رایگان و بدون ورود کاربر از مدل GPT-5.6 Luna در ChatGPT را اعلام کرد. این تحقیق، یکی از دقیقترین دادههایی است که تا امروز دربارهی نحوهی سئو برای ChatGPT و رفتار واقعی این چتبات در جستوجوی وب منتشر شده و میتواند مسیر استراتژی محتوای بسیاری از کسبوکارها را در ماههای آینده تغییر دهد.
زمینه و پسزمینه
وقتی کاربری از ChatGPT سوالی میپرسد که نیاز به اطلاعات بهروز دارد، این ابزار گاهی بهجای پاسخدادن از دانش از پیش آموزشدیدهی خود، یک یا چند «جستوجوی فرعی» در وب انجام میدهد تا منابع تازه پیدا کند؛ فرایندی که به آن «فناوت» یا «گسترش پرسش» (query fan-out) گفته میشود. تا پیش از این گزارش، جزئیات دقیق این فرایند – اینکه ChatGPT دقیقا چه زمانی جستوجو میکند، از چه کلمات کلیدی استفاده میکند و به کدام نوع وبسایتها بیشتر اعتماد میکند – عمدتا بر پایهی گمان و آزمایشهای کوچک متخصصان سئو بود.
تیم تحقیقاتی Ahrefs با جمعآوری و تحلیل داده از میلیونها پاسخ واقعی در بازهی اوت تا سپتامبر ۲۰۲۶، توانسته برای اولین بار تصویر آماری قابلاعتمادی از این فرایند ارائه دهد.
تحلیل: مهمترین یافتهها و معنای آن برای سازندگان محتوا
نخستین یافتهی مهم این است که تنها ۱۴.۴ درصد از پاسخهای ChatGPT منجر به یک جستوجوی وب واقعی شدهاند؛ یعنی در اکثریت قریببهاتفاق موارد (حدود ۸۵.۶ درصد)، ChatGPT صرفا از دانشی که از قبل در مدل ذخیره شده استفاده میکند. این نکته بهتنهایی پیامی روشن برای برندها دارد: دیدهشدن در ChatGPT تنها به بهینهسازی صفحات وب برای جستوجوی لحظهای محدود نمیشود، بلکه بخش بزرگی از «شناختهشدن» توسط این هوش مصنوعی، به دادههایی برمیگردد که از قبل، در زمان آموزش مدل، دربارهی آن برند جمعآوری شده است.
دومین یافتهی قابلتوجه مربوط به جستوجوهای از نوع site: است؛ یعنی زمانی که ChatGPT بهطور خاص یک وبسایت مشخص را جستوجو میکند. حدود ۶.۸ درصد از کل جستوجوهای فرعی از این نوع بودند، و از این میان، ۷۵.۹ درصد از پرتکرارترین جستوجوهای site: به سمت وبسایتهای رسمی برندها هدایت شدهاند، نه به سمت فروشگاههای آنلاین، فرومها یا سایتهای نظردهی. این یافته اهمیت وبسایت رسمی هر برند را بهعنوان منبع اصلی اطلاعات دقیق – از جمله قیمت، مشخصات فنی و اطلاعات پشتیبانی – دوچندان میکند؛ چرا که ChatGPT بهطور مشخص این نوع اطلاعات را از همان وبسایتهای رسمی استخراج میکند.
الگوی دیگری که در دادهها دیده شده، افزایش استفاده از کلماتی مانند «رسمی» (official) – که از ۱۰.۱ درصد به ۱۳.۱ درصد از جستوجوهای انگلیسیزبان رسیده – و کلمهی «قیمت» (price) – که از ۶.۰ درصد به ۸.۹ درصد افزایش یافته است – بین ماههای اوت و سپتامبر بوده است. این روند نشان میدهد که کاربران بهطور فزاینده از ChatGPT برای پرسشهای خریدمحور و تایید اعتبار برندها استفاده میکنند، نه صرفا پرسشهای اطلاعاتی عمومی.
شاید جالبترین و در عین حال نگرانکنندهترین بخش این گزارش برای ناشران محتوای خلاصهمحور، کاهش شدید استناد به پلتفرمهایی مانند ردیت، ویکیپدیا و یوتیوب باشد. استناد به ردیت از مارس تا سپتامبر حدود ۸۸ درصد کاهش یافته، ویکیپدیا حدود ۸۰ درصد و یوتیوب حدود ۲۷ درصد. در همین بازه، سهم استناد به منابع اصلی و مرجع – مانند پابمد (PubMed) و سازمان غذا و دارو آمریکا (FDA) – افزایش یافته است. تیم Ahrefs این روند را اینگونه توصیف میکند که ChatGPT بهمرور از «سایتهایی که اطلاعات را خلاصه میکنند» بهسوی «منابعی که خود اطلاعات را تولید میکنند» حرکت کرده است.
این یافته، شاید مهمترین پیام استراتژیک گزارش برای تولیدکنندگان محتوای فارسیزبان نیز باشد: وبسایتهایی که صرفا محتوای دیگران را ترجمه، خلاصه یا بازنویسی میکنند – بدون افزودن تحلیل، داده یا تجربهی اصلی – بهتدریج اعتبار خود را بهعنوان منبع استناد نزد مدلهای هوش مصنوعی از دست میدهند. در مقابل، محتوایی که بر پایهی تحقیق اصیل، آزمایش دستاول محصولات یا دادههای انحصاری تولید میشود، شانس بیشتری برای دیدهشدن و استنادشدن در پاسخهای هوش مصنوعی خواهد داشت.
بر اساس توصیهی تیم Ahrefs، کسبوکارها برای بهبود جایگاه خود در این اکوسیستم تازه باید چند اقدام مشخص انجام دهند: نخست، اطلاعات واقعی مانند قیمت، مشخصات محصول و جزئیات پشتیبانی را بهصورت متن ساده و قابلخزش روی وبسایت رسمی خود قرار دهند، نه صرفا در تصاویر یا فایلهای غیرقابلخزش. دوم، بهجای تکرار محتوای موجود در بازار، روی تولید تحقیق، داده و تجربهی اصیل سرمایهگذاری کنند. سوم، حضور در رسانههای بررسیکننده و مقایسهای معتبر را که ChatGPT به آنها رجوع میکند، جدی بگیرند. و در نهایت، بهطور منظم جستوجوهای فرعی مرتبط با برند خود را رصد کنند، چرا که این الگوها میتوانند با هر بهروزرسانی مدل تغییر کنند.
چرا این دادهها دقیقتر از تحلیلهای قبلی هستند
یکی از نقاط قوت این تحقیق نسبت به بسیاری از گزارشهای مشابه که پیشتر دربارهی رفتار ChatGPT منتشر شده، حجم دادهی بررسیشده است؛ ۶۶.۶ میلیون پاسخ واقعی، نمونهی آماری بسیار بزرگتری نسبت به آزمایشهای کوچک چند صد یا چند هزار پرسشی است که معمولا پایهی مقالات و گمانهزنیهای رایج در این حوزه بودهاند. همین حجم بالا باعث میشود که الگوهای شناساییشده – مانند کاهش استناد به ردیت یا افزایش استفاده از کلمهی «رسمی» – از دقت آماری بالاتری برخوردار باشند و بتوان با اطمینان بیشتری روی آنها استراتژیچینی کرد.
با این حال، تیم Ahrefs خودش هم به این محدودیت اشاره کرده که این دادهها تنها مربوط به یک مدل مشخص (GPT-5.6 Luna) در یک بازهی زمانی دوماهه است، و با هر بهروزرسانی مدل توسط OpenAI، این الگوها میتوانند بهطور چشمگیری تغییر کنند. به همین دلیل، توصیهی اصلی این است که کسبوکارها بهجای واکنش یکباره به این گزارش، یک فرایند رصد مستمر (مانند استفاده از ابزارهایی شبیه Brand Radar) را در استراتژی بلندمدت خود جای دهند.
برای تولیدکنندگان محتوای فارسیزبان، نکتهی عملی دیگری که از این گزارش میتوان گرفت، اهمیت روزافزون محتوای «قابلاستناد» بهجای محتوای صرفا «قابلرتبهگرفتن» در گوگل است. یک مقاله که تنها برای رتبه گرفتن در نتایج جستوجوی سنتی نوشته شده – با تکرار کلمات کلیدی و بدون داده یا تحلیل اصیل – ممکن است هنوز در گوگل رتبهی قابلقبولی بگیرد، اما شانس اینکه توسط ChatGPT یا ابزارهای مشابه بهعنوان منبع معرفی شود، بسیار پایین است. برعکس، محتوایی که شامل دادهی اولیه، نظرسنجی، آزمایش عملی یا تحلیل عمیق یک موضوع محلی و بومی باشد – مثلا بررسی دقیق قیمت محصولات در بازار ایران یا تجربهی واقعی استفاده از یک ابزار – میتواند هم در گوگل و هم در پاسخهای هوش مصنوعی مانند ChatGPT جایگاه بهتری پیدا کند.
در نهایت، این گزارش یکبار دیگر تاکید میکند که عصر «نوشتن برای موتور جستوجو» بهتنهایی به پایان رسیده و باید جای خود را به «نوشتن برای شناختهشدن توسط سیستمهای هوش مصنوعی» بدهد؛ رویکردی که هم محتوای اصیل و قابلاعتماد را میطلبد و هم حضور فعال در اکوسیستم وسیعتری از رسانهها، بررسیها و منابع مرجع.
منبع: Ahrefs