بیش از ۸۰ درصد جستجوهای گوگل حالا ایآیاوورویوز دارند
بر اساس گزارشهای تازهی منتشرشده توسط سایت Search Engine Roundtable، قابلیت «ایآیاوورویوز» (AI Overviews) گوگل که خلاصههای تولیدشده با هوش مصنوعی را در ابتدای نتایج جستجو نشان میدهد، اکنون در بیش از ۸۰ درصد از جستجوهای گوگل ظاهر میشود؛ رشدی چشمگیر نسبت به حدود ۵۰ درصد در ماه ژوئن سال گذشته و تنها حدود ۱۵ درصد در سال پیش از آن.
زمینه و پسزمینه
این یافتهها از ترکیب سه منبع دادهی مستقل به دست آمده است. سمراش (Semrush) از طریق نمودار زندهی ابزار Sensor خود و همچنین یک مطالعهی جداگانه که پوشش را بر اساس صنعت و نوع عبارت جستجو (از جمله عبارات با نیت تجاری) تفکیک کرده، دادههایی ارائه کرده است. SE Ranking نیز اعلام کرده که ۸۲.۵ درصد از جستجوهای برند در آمریکا اکنون دارای ایآیاوورویوز هستند؛ البته این داده صرفاً مربوط به عبارتهای حاوی نام برند است. در نهایت، seoClarity گزارش داده که حدود یک ماه پیش از انتشار این مقاله، بیش از ۶۲ درصد از کل عبارتهای جستجو ایآیاوورویوز دریافت کردهاند، با دامنهای بین ۵۵ تا ۸۴ درصد بسته به صنعت مربوطه.
نویسندهی مقاله اشاره کرده که گوگل اخیراً ایآیاوورویوز را حتی برای بسیاری از جستجوهای برندی و همچنین عبارتهای نادرست یا ساختگی نیز نمایش داده است؛ رویکردی که او آن را بخشی از تلاش گوگل برای «همیشه یک پاسخ ارائه دادن» تفسیر میکند. به گفتهی او، گوگل در حال «تمامقد وارد شدن» به این قابلیت است، و روند رشد پوشش طی تقریباً دو سال گذشته —از ۱۵ درصد به ۵۰ درصد و سپس به بیش از ۸۰ درصد— این برداشت را بهخوبی تأیید میکند.
تحلیل
این آمار برای هر کسی که در حوزهی بهینهسازی موتور جستجو (سئو) یا تولید محتوای دیجیتال فعالیت میکند، زنگ خطر بزرگی به شمار میرود. وقتی بیش از چهارپنجم جستجوهای کاربران با یک خلاصهی هوش مصنوعی در بالای صفحه پاسخ داده میشود، احتمال کلیک کاربر بر روی نتایج ارگانیک سنتی (که وبسایتها برای رسیدن به آنها سالها زمان و هزینه صرف کردهاند) بهطور قابلتوجهی کاهش مییابد. این پدیده که در صنعت با عنوان «جستجوی بدون کلیک» (zero-click search) شناخته میشود، اکنون دیگر یک نگرانی نظری نیست، بلکه بر اساس این دادهها، واقعیت غالب تجربهی جستجوی کاربران گوگل است.
نکتهی قابلتوجه دیگر، گسترش این قابلیت به جستجوهای برندی است. منطقاً انتظار میرفت کاربرانی که مستقیماً نام یک برند یا محصول خاص را جستجو میکنند (مثلاً بهقصد ورود مستقیم به وبسایت آن برند)، کمتر در معرض خلاصههای هوش مصنوعی قرار بگیرند. اما دادهی SE Ranking که ۸۲.۵ درصد پوشش را برای جستجوهای برندی گزارش کرده، نشان میدهد که حتی این دسته از ترافیک، که معمولاً برای کسبوکارها از ارزش بالایی برخوردار است (چرا که نشاندهندهی آگاهی از برند و نیت خرید نزدیک است)، نیز اکنون بهشدت تحت تأثیر ایآیاوورویوز قرار دارد.
از منظر روششناسی، باید به این نکته توجه کرد که سه منبع دادهی یادشده (سمراش، SE Ranking و seoClarity) اعداد متفاوتی ارائه دادهاند (از ۶۲ تا بیش از ۸۲ درصد)، که نشاندهندهی تفاوت در نمونهی عبارتهای جستجو، بازهی زمانی اندازهگیری، و احتمالاً روشهای جمعآوری دادهی هر ابزار است. این تفاوتها به ما یادآوری میکند که ارقام دقیق باید با احتیاط تفسیر شوند، اما روند کلی —افزایش پرشتاب و مستمر پوشش ایآیاوورویوز در طول زمان— در تمام این منابع بهطور یکسان دیده میشود و تردیدی در اصل این روند باقی نمیگذارد.
برای صاحبان وبسایتها و تولیدکنندگان محتوا، پیامد عملی این روند آن است که استراتژی سنتی سئو —که صرفاً بر کسب رتبهی بالا در نتایج ارگانیک تمرکز دارد— دیگر بهتنهایی کافی نیست. اکنون سوال کلیدی این است که آیا محتوای یک وبسایت بهعنوان منبع استناد در خلاصههای هوش مصنوعی انتخاب میشود یا نه؛ رقابتی تازه که به آن «بهینهسازی برای موتورهای پاسخ» یا AEO (Answer Engine Optimization) گفته میشود. محتوایی که بهصورت واضح، ساختاریافته و قابلاستناد نوشته شده باشد، شانس بیشتری برای حضور در این خلاصهها دارد؛ در حالی که محتوای مبهم یا بدون منبعدهی دقیق، حتی اگر در نتایج سنتی رتبهی خوبی داشته باشد، ممکن است بهطور کامل از چشم کاربر نهایی که تنها خلاصهی بالای صفحه را میبیند، پنهان بماند.
با توجه به این روند رو به رشد، احتمالاً باید منتظر ماند که فشار بر گوگل برای شفافسازی بیشتر دربارهی نحوهی انتخاب منابع استناد و همچنین مطالبات ناشران برای سهم بیشتر در ارزش تبلیغاتی و ترافیکی این قابلیت، در ماههای آینده افزایش یابد.
این روند را باید در کنار گزارشهای مشابه دربارهی تغییر رفتار گوگل در بخش Google Discover و افزایش فعالیت خزندههای هوش مصنوعی برای پاسخگویی زنده (نه صرفاً آموزش مدل) دید؛ سه روند که هر سه در یک جهت مشترک حرکت میکنند: تبدیل گوگل از یک «فهرست لینک» به یک «موتور پاسخ مستقیم». برای کسبوکارهایی که مدل درآمدیشان مستقیماً به ترافیک وبسایت وابسته است —از فروشگاههای آنلاین تا رسانههای خبری با درآمد تبلیغاتی— این تحول به معنای نیاز فوری به بازنگری در استراتژی دیجیتال مارکتینگ است. دیگر نمیتوان صرفاً بر رتبهی صفحهی اول گوگل تکیه کرد؛ باید دید آیا محتوای سایت اصلاً بهعنوان منبع در خلاصههای هوش مصنوعی ظاهر میشود یا نه.
یکی از راهکارهای عملی که کارشناسان سئو برای سازگاری با این شرایط تازه پیشنهاد میکنند، تمرکز بر تولید محتوایی است که پاسخ مستقیم، دقیق و قابلاستناد به پرسشهای پرتکرار کاربران بدهد؛ بهجای محتوای طولانی و کلی که صرفاً برای کلیدواژههای عمومی نوشته شده. همچنین ساختاردهی محتوا با استفاده از عنوانهای واضح، پاسخهای خلاصه در ابتدای هر بخش، و دادههای قابلاستخراج (مانند جداول و فهرستها) میتواند شانس انتخابشدن توسط الگوریتمهای خلاصهسازی هوش مصنوعی را افزایش دهد. با این حال، حتی با رعایت کامل این توصیهها، در نهایت کنترل نهایی بر اینکه کدام منبع در خلاصه ظاهر شود، همچنان در دست الگوریتمهای گوگل باقی میماند، نه در دست ناشر محتوا. تا زمانی که گوگل مکانیزم شفافتری برای اشتراک ارزش میان خودش و تولیدکنندگان اصلی محتوا ارائه نکند، این تنش میان رشد ایآیاوورویوز و بقای اقتصادی ناشران آنلاین، همچنان یکی از مهمترین موضوعات باز صنعت جستجو و محتوا باقی خواهد ماند. برای بسیاری از کسبوکارهای کوچک و متوسط که توان رقابتیشان در فضای آنلاین تا حد زیادی به ترافیک جستجوی رایگان بسته است، سازگاری سریع با این واقعیت تازه دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت برای بقای کسبوکار در سالهای پیشرو محسوب میشود.
منبع: Search Engine Roundtable