اپلیکیشن وبی با ارزشگذاری ۱.۲۵ میلیارد دلاری؛ از سازندهی اپ به ایجنت شخصی
اپلیکیشن وبی با ارزشگذاری ۱.۲۵ میلیارد دلاری؛ از سازندهی اپ تا ایجنت شخصی
در ادامهی موج سرمایهگذاری روی ایجنتهای شخصی هوش مصنوعی، استارتاپ اپلیکیشن وبی اعلام کرد که در دوری تازهی تأمین مالی، ۵۵ میلیون دلار با ارزشگذاری ۱.۲۵ میلیارد دلار جمعآوری کرده است. این خبر نشان میدهد سرمایهگذاران همچنان بهشدت به دنبال یافتن برندهی بعدی در میدان رقابت دستیارهای هوش مصنوعی شخصی هستند و حاضرند روی بازیگران متعدد همزمان شرطبندی کنند.
زمینه و پسزمینه
اپلیکیشن وبی را یوجینیا کویدا، بنیانگذار پیشین استارتاپ معروف Replika (یک دستیار همراه هوش مصنوعی)، راهاندازی کرده است. نسخهی اولیهی وبی بر این ایده بنا شده بود که هر کاربر بتواند صرفاً با نوشتن یک پرامپت، اپلیکیشن کوچک خودش را بسازد؛ بدون نیاز به دانش برنامهنویسی. اما ماه گذشته، این شرکت مسیر خودش را تغییر داد و بهسوی چیزی حرکت کرد که آن را «وبی ۲.۰» یا یک پیامرسان هوش مصنوعی توصیف میکند.
ایدهی محوری نسخهی تازه این است که وبی بهعنوان ایجنت شخصی هوش مصنوعی کاربر عمل کند و در همین نقش، هر رابط کاربریای را که برای انجام یک کار لازم است، بهصورت آنی بسازد. طبق توضیحات شرکت، وبی میتواند مینیاپهایی برای کارهایی مثل برنامهریزی وعدههای غذایی، پیگیری رستورانهای محلی، برنامهریزی برای قرارهای دونفره، طراحی برنامههای تناسباندام و حتی ساخت بازیهای مسابقهای اختصاصی بسازد. این یعنی بهجای اینکه کاربر مجبور باشد چندین اپلیکیشن جداگانه نصب کند، یک ایجنت واحد میتواند بر اساس نیاز لحظهای، رابط کاربری موقتی و متناسب با همان نیاز را بسازد.
تحلیل: جنگ سرمایهگذاری بر سر ایجنتهای شخصی
افزایش ارزشگذاری اپلیکیشن وبی باید در بافت گستردهتر بازار ایجنتهای شخصی بررسی شود. در ماههای اخیر، ایجنت دیگری به نام Instinct با جذب سرمایهی تازه به ارزشگذاری ده میلیارد دلاری رسیده، و استارتاپ Tolan که یک همراه هوش مصنوعی شبیه عروسکهای مَپِت میسازد هم تازه سی میلیون دلار سرمایه جذب کرده است. این حجم از سرمایهگذاری نشان میدهد سرمایهگذاران معتقدند بازار «دستیار شخصی هوش مصنوعی» میتواند به اندازهای بزرگ باشد که چندین بازیگر بتوانند همزمان در آن رشد کنند، درست مثل چیزی که در دوران اولیهی اپلیکیشنهای موبایل اتفاق افتاد.
الکس لیم، شریک عمومی شرکت سرمایهگذاری IVP که دور تازهی سرمایهگذاری وبی را هدایت کرده، در توضیح این سرمایهگذاری گفته است که یوجینیا کویدا «حس منحصربهفردی از مسیر آیندهی هوش مصنوعی دارد» و چشماندازی روشن برای نحوهی تعامل انسانها با هوش مصنوعی ارائه میدهد؛ تعاملی که به گفتهی او، فراتر از یک کادر متنی ساده یا خط فرمان است. فهرست سرمایهگذاران این دور هم قابلتوجه است: شرکتهایی مثل Andreessen Horowitz و Forerunner، صندوق Alexa از آمازون، و افراد سرشناسی مثل مدیرعامل شاپیفای، مدیرعامل سیلزفورس، مدیر سابق یاهو و مدیرعامل سابق توییتر هم در این سرمایهگذاری مشارکت داشتهاند.
این ترکیب متنوع از سرمایهگذاران نشان میدهد که اعتماد به مدل کسبوکار وبی تنها محدود به صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر سنتی نیست، بلکه چهرههای برجستهی صنعت فناوری هم به آن باور دارند. این نوع سرمایهگذاری فرشتهای معمولاً همراه با شبکهی ارتباطی و اعتبار صنعتی قابلتوجهی است که میتواند به رشد سریعتر استارتاپ کمک کند، حتی مستقل از ارزش مالی سرمایهگذاری.
از منظر کاربر نهایی، تحول وبی از یک ابزار ساخت اپلیکیشن به یک ایجنت شخصی، نشاندهندهی روندی گستردهتر در صنعت است: شرکتهای هوش مصنوعی بهتدریج از ارائهی «ابزارهای ساخت» بهسوی ارائهی «ایجنتهای کاملکنندهی کار» حرکت میکنند. بهجای اینکه کاربر خودش مجبور باشد اپلیکیشن بسازد یا حتی درخواست دقیق بدهد، ایجنت تلاش میکند نیاز را درک کند و بهصورت خودکار راهحل مناسب، شامل رابط کاربری لازم، را فراهم کند. این تحول میتواند مرز میان «اپلیکیشن» و «دستیار هوشمند» را در آینده بهکلی محو کند.
برای کارآفرینان و توسعهدهندگان فارسیزبان، این خبر یک درس مهم دارد: بازار ایجنتهای شخصی هنوز در مرحلهی شکلگیری است و فضای زیادی برای تمایز و نوآوری باقی مانده. شرکتی مثل وبی که ابتدا یک محصول ساخت و بعد بهطور کامل مسیر خودش را بازتعریف کرد، نشان میدهد که انعطافپذیری در مدل کسبوکار، در این صنعت بهسرعت در حال تغییر، شاید مهمتر از پایبندی به ایدهی اولیه باشد. با این حال، باید توجه داشت که ارزشگذاری بالا بهتنهایی تضمینی برای موفقیت بلندمدت نیست؛ تاریخچهی صنعت فناوری پر از استارتاپهایی است که با ارزشگذاریهای نجومی شروع کردند اما در رقابت با بازیگران بزرگتر یا تغییر ذائقهی بازار شکست خوردند.
در نهایت، باید دید آیا اپلیکیشن وبی میتواند از مرحلهی هیجان سرمایهگذاری عبور کند و به یک محصول با کاربرد روزمره و پایدار برای میلیونها کاربر تبدیل شود، یا اینکه مانند بسیاری دیگر از پروژههای پرسروصدای هوش مصنوعی، در میانهی راه باقی بماند. آیندهی این بازار بهاحتمال زیاد به تعداد محدودی از بازیگران موفق خلاصه خواهد شد، و رقابت برای بودن در آن جرگه هر روز شدیدتر میشود.
چالش ماندگاری در بازار پرازدحام ایجنتهای همراه
یکی از پرسشهای جدی دربارهی وبی و رقبایش این است که آیا کاربران واقعاً به یک «ایجنت شخصی همهکاره» نیاز دارند، یا ترجیح میدهند از چند ابزار تخصصی جداگانه برای کارهای مختلف استفاده کنند. ساخت مینیاپ برای برنامهریزی قرار یا تناسباندام ایدهی جالبی است، اما در عمل، کاربران باید نسبت به کیفیت و دقت این مینیاپهای خودکارساخته هم اعتماد پیدا کنند. اگر ایجنت در ساخت یک برنامهی تناسباندام اشتباه کند یا رابط کاربری نامناسبی تولید کند، ممکن است کاربر بهجای بازگشت دوباره به وبی، به اپلیکیشنهای تخصصی و تستشدهی قبلی بازگردد.
از سوی دیگر، رقابت در این بازار محدود به استارتاپهای مستقل نیست. شرکتهای بزرگ فناوری هم بهسرعت در حال افزودن قابلیتهای مشابه به محصولات موجود خودشان هستند. وقتی غولهایی مثل گوگل و مایکروسافت ایجنتهای شخصی را مستقیماً درون سیستمعامل یا مرورگر خودشان ادغام کنند، استارتاپهای مستقل مثل وبی باید بتوانند یا سریعتر نوآوری کنند یا در بازارهای خاص (niche) بسیار تخصصیتری تمایز ایجاد کنند تا بتوانند در برابر این رقابت دوام بیاورند.
با این حال، سابقهی یوجینیا کویدا در ساخت Replika به او اعتباری میدهد که بسیاری از بنیانگذاران تازهکار این حوزه ندارند. Replika یکی از اولین محصولاتی بود که توانست رابطهی عاطفی پایدار میان کاربر و یک هوش مصنوعی همراه ایجاد کند، و این تجربه میتواند به کویدا کمک کند تا وبی را بهجای صرفاً یک ابزار کاربردی، به چیزی شبیه یک همراه قابلاعتماد روزمره تبدیل کند؛ ویژگیای که میتواند وفاداری کاربران را نسبت به یک ابزار صرفاً کاربردی بیشتر کند.
برای بازار ایران و سایر بازارهای نوظهور، نکتهی مهم این است که هنوز بسیاری از این ایجنتهای شخصی محدود به کاربران انگلیسیزبان و زیرساختهای آمریکایی هستند. این وضعیت فرصتی برای توسعهدهندگان محلی ایجاد میکند تا نسخههای بومیسازیشده یا جایگزینهای فرهنگیمتناسب با نیازهای کاربران فارسیزبان طراحی کنند، پیش از آنکه بازیگران بزرگ جهانی این خلأ را پر کنند.
منبع: TechCrunch