اکستنشن کروم ChatGPT حالا میتواند مرورگر شما را کنترل کند؛ از خواندن تبها تا اجرای وظایف
اوپنایآی اکستنشن مرورگر ChatGPT را برای کروم، ادج، بریو، اپرا و ویوالدی بهروزرسانی کرده و حالا این افزونه میتواند بهصورت مستقیم محتوای تبهای باز را بخواند و حتی در وبسایتهایی که کاربر از قبل وارد حساب کاربریاش شده، اقدام کند. این یعنی ChatGPT میتواند روی سرویسهایی مثل جیمیل، لینکدین، سیلزفورس یا ابزارهای داخلی سازمانی که کاربر در مرورگرش باز کرده، مستقیماً کار کند؛ گامی که اوپنایآی را رسماً وارد میدان «مرورگرهای عاملمحور» (agentic browsing) میکند، میدانی که در ماههای اخیر گوگل و چند استارتاپ دیگر هم در آن فعال شدهاند.
دو حالت استفاده: چت کناری و اجرای وظیفه در دسکتاپ
طبق مستندات رسمی اوپنایآی، این اکستنشن دو شیوهی اصلی استفاده دارد. شیوهی اول «چت کناری» (side chat) است که فقط در مرورگرهای کروم، ادج، بریو و ویوالدی در دسترس است؛ یک پنل ChatGPT در کنار تب فعلی باز میشود که کاربر میتواند دربارهی همان صفحه سوال بپرسد یا یک وظیفه را از همانجا شروع کند. گفتوگوهایی که از این پنل شروع میشوند، در اپلیکیشن اصلی ChatGPT هم ذخیره و قابل مشاهده هستند.
شیوهی دوم از طریق اپلیکیشن دسکتاپ ChatGPT است؛ کاربر یک گفتوگوی «Work» یا «Codex» باز میکند و با منشنکردن مرورگر مشخص (مثلاً تایپ «@Edge») به ChatGPT میگوید که از کدام مرورگر برای انجام کار استفاده کند. این مسیر برای وظایف پیچیدهتر و چندمرحلهای طراحی شده، جایی که صرفاً خواندن یک صفحه کافی نیست و باید روی چند سایت مختلف اقدام انجام شود.
چه کارهایی از دست این اکستنشن ساخته است
کاربران میتوانند تبهای بازشان را منشن کنند تا همان صفحه بهعنوان زمینه (context) در اختیار ChatGPT قرار بگیرد، یا بخشی از متن صفحه را انتخاب کرده و مستقیماً وارد گفتوگو کنند. همچنین با کلیک راست روی یک صفحه و انتخاب گزینهی «Ask ChatGPT» (در مرورگرهایی که از چت کناری پشتیبانی میکنند)، میتوان سوال دربارهی آن صفحه را سریع مطرح کرد.
یکی از قابلیتهای کاربردی، خلاصهسازی و پاسخ به سوالات دربارهی ویدیوهای یوتیوب است؛ به شرطی که ویدیو زیرنویس داشته باشد، ChatGPT میتواند از روی رونوشت زمانبندیشده (timestamped transcript) محتوای ویدیو را خلاصه کند یا به سوالات مشخصی دربارهی بخشهای خاصی از آن پاسخ دهد؛ بدون اینکه کاربر مجبور باشد کل ویدیو را تماشا کند.
کنترل دسترسی: اجازهی سایت به سایت
برای جلوگیری از نگرانیهای امنیتی، ChatGPT پیش از اقدام روی هر وبسایت جدید از کاربر اجازه میگیرد. گزینههای موجود عبارتند از: اجازه فقط یکبار، اجازه برای همیشه در این سایت خاص، اجازه برای همهی سایتها، یا رد درخواست. کاربران میتوانند از بخش Settings > Computer Use یک فهرست مجاز (allowlist) و یک فهرست مسدود (blocklist) برای سایتهای مختلف تنظیم کنند. دسترسی به تاریخچهی مرورگر هم اختیاری است، برای هر درخواست دوباره پرسیده میشود و گزینهی «همیشه اجازه بده» برای آن وجود ندارد؛ طراحیای که احتمالاً عمداً برای کاهش ریسک افشای اطلاعات حساس انتخاب شده است.
نحوهی نصب اکستنشن
برای فعالسازی، ابتدا باید اپلیکیشن دسکتاپ ChatGPT به آخرین نسخه بهروزرسانی شود. سپس از مسیر Settings > Computer Use در اپلیکیشن، مرورگر مورد نظر انتخاب میشود (در صورت نیاز باید گزینهی «More browsers» باز شود). پس از انتخاب مرورگر، کاربر باید دستورات نصب افزونه را دنبال کند و صفحهی فروشگاه اکستنشن مرورگر باز میشود؛ از آنجا اکستنشن نصب و مجوزهای درخواستی مرورگر تایید میشود. در نهایت، باید مطمئن شد که وضعیت اکستنشن «Manage» را نشان میدهد و سپس میتوان از یک گفتوگوی Work یا Codex با منشنکردن مرورگر (`@`) آن را فعال کرد.
نکتهی مهم برای کاربران اپرا این است که این مرورگر از چت کناری پشتیبانی نمیکند و وظایف آن باید حتماً از اپلیکیشن دسکتاپ شروع شوند. همچنین، در کروم، برای آپلود فایلهای محلی باید گزینهی «Allow access to file URLs» برای اکستنشن فعال شود.
نگرانیهای حریم خصوصی و امنیت
خود مستندات اوپنایآی بهصراحت هشدار میدهد که محتوای صفحه، متن انتخابشده و رونوشتهای ویدیو باید «غیرقابل اعتماد» در نظر گرفته شوند؛ یعنی پیش از اینکه به ChatGPT اجازه بدهید روی یک سایت ادامه بدهد، باید محتوای آن سایت را بررسی کنید. این هشدار بهطور ضمنی به ریسک تزریق دستور (prompt injection) اشاره دارد؛ یعنی امکان اینکه محتوای مخرب در یک صفحهی وب، ChatGPT را فریب بدهد تا اقدامی ناخواسته انجام دهد.
این اکستنشن مجوزهای نسبتاً گستردهای درخواست میکند، از جمله دسترسی به دیباگر صفحه، دادهی تمام سایتها، تاریخچهی مرورگر و بوکمارکها. اوپنایآی توصیه میکند کاربران از ارسال اطلاعات حساس یا رمزهای عبور از طریق این مسیر خودداری کنند، مگر زمانی که واقعاً ضروری باشد و خودشان حضور داشته باشند تا نتیجه را بررسی کنند. فعالسازی حافظه (Memories) هم فقط در صورتی روی اطلاعات مرورگر اثر میگذارد که این تنظیم از قبل روشن باشد، و اوپنایآی میگوید فعالیت مرورگر را تنها زمانی ذخیره میکند که بخشی از زمینهی گفتوگو شده باشد.
زمینه و پسزمینه: جایگزینی برای مرورگر Atlas
این اکستنشن در واقع ادامهی مسیری است که اوپنایآی پیش از این با مرورگر مستقل Atlas دنبال میکرد؛ مرورگری که ساخته بود تا کاربران مستقیماً در آن از ChatGPT استفاده کنند. اما به نظر میرسد اوپنایآی استراتژیاش را تغییر داده و بهجای ساختن یک مرورگر کاملاً جدید که کاربران باید عادتهای مرورگریشان را کنار بگذارند و به آن مهاجرت کنند، ترجیح داده قابلیتهای عاملمحور را مستقیماً وارد مرورگرهای محبوب موجود مثل کروم کند. این رویکرد از نظر پذیرش کاربر احتمالاً هوشمندانهتر است، چون اصطکاک مهاجرت را حذف میکند.
تحلیل: چرا این رقابت برای کاربران عادی هم مهم است
ورود ChatGPT به مرورگرهای موجود، بهجای ساختن مرورگر مستقل، نشاندهندهی یک روند بزرگتر در صنعت هوش مصنوعی است: جنگ برای تصاحب لایهی «دسترسی» به اینترنت. اگر دستیار هوش مصنوعی بتواند مستقیماً در مرورگری که کاربر هر روز از آن استفاده میکند حضور داشته باشد و به حسابهای کاربریاش هم دسترسی داشته باشد، عملاً به دروازهبان اصلی تجربهی آنلاین کاربر تبدیل میشود؛ نقشی که پیش از این صرفاً مرورگر و موتور جستوجو آن را بازی میکردند.
از منظر امنیتی، این روند نگرانیهای تازهای هم به همراه دارد. وقتی یک ایجنت هوش مصنوعی به دادههای نشست (session) کاربر در سایتهای حساس مثل بانکداری یا ایمیل دسترسی پیدا میکند، سطح حملهی احتمالی (attack surface) هم بزرگتر میشود. حملات تزریق دستور که پیش از این بیشتر یک بحث نظری در مقالات تحقیقاتی بود، با گسترش اینگونه اکستنشنها به یک ریسک عملی و روزمره نزدیکتر میشود؛ به همین دلیل هم اوپنایآی سیستم اجازهی سایتبهسایت را بهجای یک مجوز کلی طراحی کرده است.
در نهایت، باید دید آیا کاربران واقعاً به سمت استفادهی گسترده از این قابلیتها میروند یا اینکه نگرانی از افشای اطلاعات حساس باعث میشود اکثر کاربران فقط از چت کناری برای سوالات ساده استفاده کنند و بخش کنترل کامل مرورگر را نادیده بگیرند. تجربهی ابزارهای مشابه در گذشته نشان داده که پذیرش قابلیتهای خودکارسازی پیشرفته معمولاً کندتر از آن چیزی است که شرکتهای سازنده پیشبینی میکنند.
منبع: مستندات رسمی OpenAI