گوگل تبلیغات دارویی را به AI Overviews و AI Mode آورد
بر اساس گزارش تازهی وبسایت Search Engine Roundtable که در تاریخ ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شده، گوگل تایید کرده است که تبلیغات دارویی در AI Overviews و همچنین در حالت تازهی AI Mode این موتور جستوجو، در حال گسترش است. سخنگوی گوگل در گفتوگو با نشریهی Adweek اعلام کرده که این قابلیت «بهتازگی به برخی محصولات دارویی مشخص گسترش یافته است». این خبر، بحثهای تازهای دربارهی تجاریسازی پاسخهای هوش مصنوعی گوگل و تاثیر آن بر صنعت سئو و تبلیغات دیجیتال به راه انداخته است.
زمینه و پسزمینه
AI Overviews، خلاصههای تولیدشده با هوش مصنوعی هستند که گوگل در بالای نتایج جستوجوی سنتی نمایش میدهد و از دو سال پیش تاکنون بهطور فزایندهای در نتایج جستوجوی عمومی و همچنین در ایران دیده میشوند. AI Mode نیز محیط مکالمهمحورتری است که گوگل برای رقابت مستقیم با چتباتهایی مانند ChatGPT معرفی کرده است. از ابتدای عرضهی این دو قابلیت، یکی از بزرگترین پرسشهای ناشران و متخصصان سئو این بوده که گوگل چگونه قصد دارد از این سطوح جدید جستوجو کسب درآمد کند، در حالی که این خلاصهها عملا باعث کاهش کلیک به سمت وبسایتهای اصلی میشوند؛ پدیدهای که به آن «جستوجوی بدون کلیک» (zero-click search) گفته میشود.
تا پیش از این، گوگل تبلیغات را بهصورت محدود و عمدتا برای محصولات مصرفی عمومی در این بخشها نمایش میداد. گسترش این تبلیغات به حوزهی دارو، حوزهای است که بهطور سنتی با مقررات سختگیرانهتری در زمینهی تبلیغات روبهرو است، بهویژه در آمریکا که تبلیغات مستقیم داروهای تجویزی به مصرفکننده (direct-to-consumer advertising) مجاز است اما بهشدت تحت نظارت قرار دارد.
تحلیل: چرا این تغییر برای سئو و تبلیغات دیجیتال مهم است؟
گسترش تبلیغات دارویی در AI Overviews و AI Mode، نشانهی روشنی از مسیر آیندهی تجاریسازی جستوجوی مبتنی بر هوش مصنوعی گوگل است. برای سالها، صنعت سئو با این سوال دستوپنجه نرم میکرد که اگر کاربران پاسخ خود را مستقیما از خلاصهی هوش مصنوعی گوگل بگیرند و هرگز وارد وبسایت نشوند، مدل درآمدی ناشران محتوا و کسبوکارهای کوچک که به ترافیک ارگانیک وابستهاند، چه سرنوشتی خواهد داشت. ورود تبلیغات به همین سطح، نشان میدهد گوگل در تلاش است همان جایگاه تبلیغاتی که سالها در نتایج جستوجوی سنتی داشت را، این بار در لایهی هوش مصنوعی بازسازی کند.
برای کسبوکارهای حوزهی سلامت و دارو، این تغییر هم فرصت و هم ریسک به همراه دارد. از یک سو، برندهای دارویی بزرگ حالا میتوانند مستقیما در لحظهای که کاربر سوالی دربارهی یک بیماری یا دارو میپرسد، در پاسخ هوش مصنوعی گوگل حضور داشته باشند؛ موقعیتی که پیش از این فقط از طریق نتایج جستوجوی سنتی یا تبلیغات کلیکی ممکن بود. از سوی دیگر، ترکیب تبلیغات پولی با محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی در حوزهی سلامت، نگرانیهایی را دربارهی شفافیت و دقت اطلاعات دارویی که به کاربران نمایش داده میشود، بهوجود میآورد؛ بهخصوص که هوش مصنوعی بهطور ذاتی میتواند اطلاعات نادرست یا قدیمی تولید کند.
از منظر متخصصان سئو، این خبر در کنار سایر تغییرات اخیر گوگل – از جمله بهروزرسانیهای راهنمای کیفیت محتوا که تاکید بیشتری بر «نویسندگی غیرواقعی» (deceptive authorship) و لزوم بررسی دستی محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی پیش از انتشار دارد – نشان میدهد که گوگل در حال ساختن یک اکوسیستم کاملتر برای جستوجوی مبتنی بر هوش مصنوعی است: از یک سو محتوای باکیفیت و قابلاعتماد را از طریق دستورالعملهای سختگیرانهتر پاداش میدهد، و از سوی دیگر مدل درآمدی تازهای را از طریق تبلیغات در همان خلاصههای هوش مصنوعی میسازد.
برای کسبوکارهای ایرانی که محصولات یا خدمات سلامتمحور ارائه میدهند و به بازارهای بینالمللی هم فکر میکنند، نکتهی کلیدی این است که حضور در این لایهی تازهی تبلیغاتی، احتمالا نیازمند سرمایهگذاری در کمپینهای مشخص Google Ads برای AI Overviews خواهد بود، نه صرفا بهینهسازی سنتی سئو. در عین حال، حتی برای کسبوکارهایی که وارد این حوزهی تبلیغاتی نمیشوند، باید به این نکته توجه کنند که رقبای بزرگتر با بودجهی تبلیغاتی بیشتر، ممکن است سهم بیشتری از دیدهشدن در پاسخهای هوش مصنوعی گوگل را از آن خود کنند، حتی برای پرسشهای اطلاعاتی و غیرتجاری.
در نهایت، باید منتظر ماند تا گوگل جزئیات بیشتری دربارهی دامنهی دقیق این تبلیغات دارویی، مکانیزم نشانگذاری آنها بهعنوان محتوای تبلیغاتی، و قوانین مربوط به شفافیت برای کاربران منتشر کند.
واکنشهای احتمالی ناشران و آیندهی تبلیغات در جستوجوی هوش مصنوعی
سابقه نشان داده که هر بار گوگل قابلیت تبلیغاتی تازهای را به یکی از سطوح جستوجوی خود اضافه کرده، در ابتدا با واکنش محتاطانه یا منفی ناشران و برخی کاربران مواجه شده، اما در نهایت به بخش ثابتی از تجربهی جستوجو تبدیل شده است؛ از تبلیغات متنی ساده در دههی ۲۰۰۰ تا تبلیغات خرید (Shopping Ads) و نقشههای تبلیغاتی در دههی ۲۰۱۰. گسترش تبلیغات به AI Overviews و AI Mode احتمالا مسیر مشابهی را طی خواهد کرد؛ به این معنا که در ابتدا محدود به چند دستهی حساس مانند دارو باقی میماند، اما بهتدریج به سایر حوزههای پرریسک مانند خدمات مالی، بیمه و حقوقی نیز گسترش مییابد.
موضوع دیگری که کارشناسان سئو به آن توجه دارند، تاثیر احتمالی این تبلیغات بر اعتماد کاربران به پاسخهای هوش مصنوعی گوگل است. یکی از دلایل اصلی محبوبیت AI Overviews نزد کاربران، این تصور بوده که این خلاصهها، برخلاف نتایج تبلیغاتی سنتی، «عینی» و «غیرتجاری» هستند. با ورود تبلیغات پولی به همین لایه، بهخصوص در حوزهای حساس مانند دارو، این تصور میتواند به چالش کشیده شود، و کاربران ممکن است با دقت بیشتری به این سوال فکر کنند که آیا پاسخی که هوش مصنوعی گوگل به آنها میدهد، واقعا بیطرفانه است یا تحت تاثیر بودجهی تبلیغاتی یک برند خاص قرار دارد.
از نظر فنی نیز، نحوهی برچسبگذاری این تبلیغات در میان محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی، پرسشی کلیدی برای تنظیمکنندگان و مدافعان حقوق مصرفکننده خواهد بود. اگر تبلیغ بهوضوح و با رنگ یا برچسب متفاوت از محتوای اصلی AI Overview مشخص نشود، ریسک گمراهکردن کاربر، بهخصوص در حوزهی حساس سلامت، بهشدت افزایش مییابد. تاکنون گوگل جزئیات دقیقی دربارهی نحوهی این برچسبگذاری منتشر نکرده و این موضوع احتمالا در هفتههای آینده و با گسترش بیشتر این قابلیت، بیشتر در کانون توجه رسانهها و نهادهای نظارتی قرار خواهد گرفت.
در کنار موضوع تبلیغات دارویی، همان گزارش روزانهی Search Engine Roundtable به چند تغییر دیگر در اکوسیستم گوگل هم اشاره داشته که برای فعالان سئو قابلتوجه است؛ از جمله مشکلی که در گزارش عملکرد Search Console مشاهده شده بود (تاریخ پایان بازه در انتخابگر تاریخ بهاشتباه روی سال ۱۹۶۹ ثابت مانده بود و بعدا رفع شد) و همچنین افزودن برچسبهای تازهی غذایی مانند «بدون گلوتن»، «حلال» و «کوشر» به ویژگیهای پروفایل کسبوکار در Google Business Profile. این تغییرات کوچکتر، در کنار موضوع اصلی تبلیغات دارویی، نشان میدهند که گوگل بهطور همزمان در چند جبهه – از جستوجوی سنتی تا هوش مصنوعی و حتی پروفایلهای محلی کسبوکار – در حال بهروزرسانی مستمر محصولات خود است، و فعالان سئو باید عادت کنند که این تغییرات را بهصورت روزانه و نه فقط در بهروزرسانیهای بزرگ فصلی، دنبال کنند.
منبع: Search Engine Roundtable