آپدیت اسپم گوگل و تأخیر ۶۰ ساعته سرچ کنسول؛ چه چیزی تأیید شده؟
آپدیت اسپم گوگل و تأخیر ۶۰ ساعته سرچ کنسول؛ چه چیزی تأیید شده؟ آپدیت اسپم اخیر گوگل رسماً…
صفحهی سفیدی که فقط یک جمله روی آن نوشته شده: Error establishing a database connection. برای یک فروشگاه اینترنتی، این یعنی هیچ مشتریای نمیتواند محصولی ببیند، سبد خریدی بسازد یا پرداختی انجام دهد. در این مقاله یک پروندهی واقعی از فروشگاههای زنجیرهای لارا را قدمبهقدم مرور میکنم: از لحظهی دیدن خطا تا پیدا کردن ریشهی مشکل و رفع دائمی آن. هدف این است که اگر روزی با همین خطا روبهرو شدید، یک روش منظم داشته باشید، نه یک لیست از حدسهای تصادفی.
وردپرس در ابتدای هر درخواست، قبل از هر کار دیگری، به پایگاه داده (MySQL یا MariaDB) وصل میشود. اگر این اتصال به هر دلیلی برقرار نشود، وردپرس کار را متوقف میکند و همین پیام را نشان میدهد. نکتهی مهم این است که این پیام علت را نمیگوید؛ فقط میگوید اتصال برقرار نشد. علتهای رایج عبارتاند از:
مورد آخر معمولاً از همه گولزنندهتر است، چون همهچیز سالم به نظر میرسد و خطا گاهی میآید و گاهی نمیآید. پروندهی ما دقیقاً از همین نوع بود.
اولین واکنش بیشتر افراد این است که افزونهها را یکییکی غیرفعال کنند یا هاست را مقصر بدانند. روش درستتر این است که احتمالها را با شواهد یکییکی کنار بگذارید:
وردپرس پیام خطای اصلی MySQL را پنهان میکند. برای دیدنش میتوان یک فایل PHP موقت ساخت که با همان اطلاعات wp-config به دیتابیس وصل شود و شماره و متن خطا را چاپ کند:
<?php
mysqli_report(MYSQLI_REPORT_OFF);
$link = @mysqli_connect('localhost', 'DB_USER', 'DB_PASSWORD', 'DB_NAME', 3306);
echo $link ? 'OK' : mysqli_connect_errno() . ' ' . mysqli_connect_error();
نتیجه در پروندهی ما این بود:
1226 User has exceeded the 'max_user_connections' resource (current value: 30)
یعنی رمز و تنظیمات درست بودند، ولی هاست برای هر کاربر دیتابیس حداکثر ۳۰ اتصال همزمان اجازه میداد و این سقف پر شده بود. هر درخواستی که بعد از پر شدن سقف میرسید، رد میشد و وردپرس همان صفحهی خطا را نشان میداد. (تفاوت max_connections و max_user_connections را در مقالهی max_connections در برابر max_user_connections مفصل توضیح دادهام.)
نکتهی امنیتی: چنین فایل تستی را فقط برای چند دقیقه روی سرور نگه دارید، هیچ رمزی را در خروجیاش چاپ نکنید و بلافاصله بعد از کار حذفش کنید.
وقتی میدانید سقف پر شده، سؤال بعدی این است: این ۳۰ اتصال مشغول چه کاری هستند؟ با کوئری زیر میتوانید فهرست اتصالهای فعال کاربر خودتان را ببینید:
SELECT COMMAND, TIME, STATE, LEFT(INFO, 150)
FROM information_schema.PROCESSLIST
WHERE USER = 'DB_USER'
ORDER BY TIME DESC;
یک بار نگاه کردن کافی نیست. بهتر است چند بار در فاصلهی چند ثانیه نمونه بگیرید و کوئریها را بر اساس نوع دستهبندی کنید تا الگو مشخص شود. در پروندهی ما، از حدود ۶۰۰ نمونهی کوئری فعال، بیش از ۵۸۰ مورد یک کوئری DELETE یکسان بود که از افزونهی ورود با موبایل (Digits) میآمد و بعضیهایشان تا ۲۴ ثانیه طول میکشیدند.
افزونهی Digits برای هر بازدیدکننده اطلاعات کشورِ IP او را در یک جدول جداگانه ذخیره میکرد و در هر بازدید یک ردیف را از همان جدول حذف و دوباره ثبت میکرد. دو مشکل همزمان وجود داشت:
نتیجه: هر DELETE مجبور بود کل جدول را بگردد و در این مدت جدول را قفل نگه دارد. درخواستهای بعدی پشت این قفل صف میشدند، هر کدام یک اتصال را اشغال میکردند و خیلی زود سقف ۳۰ پر میشد. این همان دلیلی است که چنین مشکلی «ناگهان» ظاهر میشود: تا وقتی جدول کوچک است همهچیز سریع است، ولی از یک اندازه به بعد رفتار سیستم یکباره عوض میشود.
در MySQL 8 و InnoDB میتوان ایندکس را بهصورت آنلاین اضافه کرد تا در حین ساخت، جدول قفل نشود:
ALTER TABLE wp_digits_user_session
ADD INDEX idx_key_token (data_key(100), session_token(100)),
ALGORITHM=INPLACE, LOCK=NONE;
ساخت این ایندکس کمتر از ۴ ثانیه طول کشید و بلافاصله بعد از آن، طولانیترین کوئری از ۲۴ ثانیه به حدود ۱ ثانیه رسید. چون ستونها از نوع متن بلند بودند، فقط ۱۰۰ کاراکتر اول هر ستون ایندکس شد (prefix index) که برای این نوع جستجو کاملاً کافی است.
بعد از پایدار شدن اوضاع، ردیفهای اضافه را پاک کردیم. سه قانون را رعایت کردیم:
CREATE TABLE wp_digits_user_session_bak LIKE wp_digits_user_session;
INSERT INTO wp_digits_user_session_bak
SELECT * FROM wp_digits_user_session
WHERE data_key LIKE 'digits\_country\_info\_%'
OR session_expiry < NOW();
-- تکرار تا وقتی ردیفی باقی نماند:
DELETE FROM wp_digits_user_session
WHERE data_key LIKE 'digits\_country\_info\_%'
OR session_expiry < NOW()
LIMIT 2000;
جدول از حدود ۱۶۵ هزار ردیف به ۲ ردیف رسید. (روش کلی پاکسازی امن دیتابیس وردپرس را در مقالهی جداگانهای هم نوشتهام: اول اندازه بگیر، بعد پشتیبان بگیر، بعد فقط زبالهی اثباتشده را حذف کن.)
حتی بعد از رفع مشکل Digits، هنوز حدود ۲۸ اتصال همزمان مشغول بود. بررسی لاگ بازدیدها در cPanel (بخش Visitors) تصویر روشنی داد:
در فایل robots.txt این مسیرها از قبل مسدود شده بودند، ولی رباتهای مخرب robots.txt را نادیده میگیرند. در فایل .htaccess هم قانونی برای مسدود کردن این ربات بر اساس User-Agent وجود داشت که روی یک نسخهی مشخص از مرورگر Chrome تنظیم شده بود. ربات حالا نسخهی Chrome خود را مدام عوض میکرد (۱۱۹، ۱۳۶، ۱۴۲، ۱۴۶…) و از قانون رد میشد. هر درخواست فیلتر، یک صفحهی بدون کش میساخت که حدود ۷ ثانیه طول میکشید و در تمام این مدت یک اتصال دیتابیس را اشغال میکرد. (داستان کاملتر نبرد با کراولرهای فیلتر ووکامرس را در این مقاله نوشتهام.)
User-Agent را میشود بهراحتی جعل و عوض کرد. به جای آن، سراغ یک تفاوت رفتاری رفتیم: کاربر واقعی روی فیلتر کلیک میکند و مرورگرش Referer میفرستد؛ ربات مستقیم به URL فیلتر میرود. بنابراین درخواستهای فیلتر بدون Referer به نسخهی تمیز صفحه (بدون پارامترهای فیلتر) هدایت میشوند که از کش تحویل داده میشود:
RewriteCond %{HTTP_REFERER} ^-?$
RewriteCond %{HTTP_USER_AGENT} !(googlebot|bingbot|yandex|duckduckbot|applebot) [NC]
RewriteCond %{REQUEST_URI} ^/(product-category|product-attribute|brand|shop)/ [NC]
RewriteCond %{QUERY_STRING} (^|&)(filter_[^=]+|query_type_[^=]+|min_price|max_price|orderby|rating_filter|stock_status)= [NC]
RewriteRule ^(.*)$ /$1? [R=302,L]
چرا ریدایرکت و نه خطای 403؟ چون ممکن است یک مشتری واقعی لینک یک صفحهی فیلترشده را از جایی کپی کرده و مستقیم باز کند. با ریدایرکت، او بهجای صفحهی خطا، صفحهی دستهبندی را میبیند. در تست، درخواست ربات در ۴۱ میلیثانیه ریدایرکت شد؛ در حالی که قبلاً ۷ ثانیه دیتابیس را درگیر میکرد.
در یک فروشگاه ووکامرس روی هاست اشتراکی، کش صفحه مهمترین عامل پایداری سایت است. با فعال بودن LiteSpeed Cache، صفحهای که قبلاً ساخته شده در حدود ۰.۱ ثانیه و بدون هیچ اتصالی به دیتابیس تحویل داده میشود. همان صفحه بدون کش حدود ۷ ثانیه طول میکشد و یک اتصال را اشغال میکند. با سقف ۳۰ اتصال، کافی است حدود ۵ درخواست بدون کش در ثانیه برسد تا سایت از دسترس خارج شود.
در این پرونده، کش به چند دلیل مدام خالی میشد و سرعت ساخت صفحهها هم پایین بود. رفع این موارد، در کنار دو اقدام قبلی، فشار روی دیتابیس را بهشدت کم کرد.
یک هشدار مهم: در زمان بحران، وسوسه میشوید افزونهی کش را خاموش کنید تا «مطمئن شوید مشکل از آن نیست». در مورد این خطا، این دقیقاً برعکس نتیجه میدهد: با خاموش شدن کش، همهی درخواستها به دیتابیس میرسند و سقف اتصالها فوراً پر میشود. افزونههای امنیتی سنگین مثل Wordfence را میشود موقتاً غیرفعال کرد، چون روی هر بازدید در دیتابیس مینویسند؛ ولی کش باید روشن بماند.
| شاخص | قبل | بعد |
|---|---|---|
| وضعیت سایت | خطای اتصال به دیتابیس | در دسترس |
| طولانیترین کوئری | ۲۴ ثانیه | حدود ۱ ثانیه |
| ردیفهای جدول کش Digits | حدود ۱۶۵ هزار | ۲ |
| درخواست فیلتر ربات | حدود ۷ ثانیه با اشغال یک اتصال | ۴۱ میلیثانیه، بدون دیتابیس |
| صفحهی کششده برای بازدیدکننده | — | حدود ۰.۱ ثانیه |
خطای Error establishing a database connection معمولاً علامت است، نه بیماری. اگر بهجای حدس زدن، پیام خطای واقعی را بیرون بکشید و ببینید دیتابیس دقیقاً مشغول چه کاری است، معمولاً ریشهی مشکل در چند قدم پیدا میشود.